Groot-Bijgaarden

KASTEEL GROOT-BIJGAARDEN
I. Van Beverenstraat 5 – 1702 Groot-Bijgaarden –
 beschermd bij KB 08.03.1940
www.kasteelgrootbijgaarden.be

Dit domein, in oorsprong behorend tot de heren van Bijgaarden, werd in 1903 aangekocht door Raymond Pelgrims (1875-1955). Bijna 30 jaar lang heeft hij gerestaureerd op basis van plannen en met herbruik van materiaal. Hij liet zich bijstaan door architecten als Saintenoy, Samyn, De Vigne en tuinarchitect Fuchs. Pelgrims bracht in 20 jaar tijd de totale oppervlakte van het domein op 31 hectare.

Een stenen brug, uit afbraakmateriaal van de Schaarbeekse Sint-Servaaskerk, geeft toegang tot het poortgebouw met ronde hoektorens. Dit gebouw is opgetrokken rond 1640 in de traditionele bak- en zandsteenstijl. Het is bekroond met een wapensteen en twee medaillons.

Later werd het landhuis vergroot met een uitspringend linkergedeelte met een peervormige toren. Rechts werd een uitspringend gedeelte met trapgevels en een traptorentje bijgebouwd.

De vensters kregen kruiskozijnen en de in het kasteel geïntegreerde kapel kreeg een meer gotisch karakter. De vierkante donjon is heropgebouwd en bekroond met kantelen en ronde overstekende spietorentjes.

 

KASTEELHOEVE
I. Van Beverenstraat – 1702 Groot-Bijgaarden

De kasteelhoeve werd in het begin van de 20ste eeuw in traditionele stijl opgetrokken. Zij ligt op enkele stappen van het Kasteel van Groot-Bijgaarden. De hofstede is nu als rijschool ingericht.

 

PAMPOELHUIS
Gemeenteplein 1 – 1702 Groot-Bijgaarden
 – beschermd bij KB 08.03.1940

Het beschermde, voormalig gemeentehuis van Groot-Bijgaarden werd in 1933 gebouwd door Pelgrims de Bigard met herbruikmateriaal afkomstig van de Pampoelhoeve uit Ganshoren. De bijgebouwde schoolmeesterswoning werd gerecupereerd bij de afbraak voor de aanleg van de noord-zuidverbinding in Brussel.

De huidige gebouwen, met de verbindingsboog vormen op het dorpsplein een architecturaal geheel in bak- en zandsteen samen met de Sint-Egidiuskerk. Begin 20ste eeuw stond op het dorpsplein de grote hoeve “de Cam”. Wellicht is het rondboogpoortje afkomstig uit deze hoeve.

 

SINT-EGIDIUSKERK
Brusselstraat 226 – 1702 Groot-Bijgaarden – beschermd bij RB 06.11.1946

De eerste tekeningen van de huidige kerk, in classicistische stijl, werden op 8 maart 1771 gemaakt door architect Bernard Thibaut. De kerk werd gebouwd in 1776. De plint werd opgetrokken met recuperatiestenen van de afgebrande gotische kerk. De ingebouwde oude toren (1599) werd voorzien van een klassieke inkomportiek. Op 20 februari 1945 werd de kerk getroffen door een vliegende bom V2.

Bij de restauratie in 1950 werden de zgn. Spaanse bakstenen van de gevels zichtbaar gemaakt. Dit werd bestendigd bij de restauratie van 2001. Van het oude kerkhof resten enkel nog in de gevel ingewerkte grafstenen, waaronder deze van architect Laurent-Benoît Dewez (1731-1812).

Dewez is de architect van het kasteeltje La Motte, dat hij bouwde voor zijn schoonmoeder, weduwe Mertens. La Motte vind je aan de Lumbeekstraat in het nabije Sint-Ulriks-Kapelle.

 

SINT-WIVINAKAPEL
Sint-Wivinadreef – 1702 Groot-Bijgaarden

Tegenover de ingang van het Sint-Wivinaklooster, aan het einde van de dreef, bevindt zich de Sint-Wivinakapel met ernaast de bron. De Heilige Wivina wordt aangeroepen voor keelziekten bij de mensen en tegen ziekten van het vee. Sint-Wivina zou zich eerst op deze plaats hebben gevestigd, voor de stichting van het klooster. Zij is gestorven in 1170, haar feestdag wordt gevierd op 17 december.

De kapel tussen lindebomen toont een gevelsteen met datering (1660) boven de deur. Het is een rechthoekig gebouwtje met driezijdige koorafsluiting en een zadeldak. Vroeger had ze een houtportaal. De kapel werd in 1808 door Emmanuel Desferrières, de koper van de abdij, hersteld. De eerste zondag van mei is de kapel het eindpunt van een processie, die vertrekt aan de Sint-Egidiuskerk in het dorpscentrum van Groot-Bijgaarden.

 

SINT-WIVINAKLOOSTER
H. Placestraat 5 – 1702 Groot-Bijgaarden –
 beschermd bij MB 13.09.1996

De heilige Wivina leefde in de omgeving van het huidige klooster. In 1133 deed hertog Godfried I haar een schenking. De Benedictijnse kloostergemeenschap zal zich in 1242 losmaken van Affligem. In 1548 werd het klooster, tot aan zijn opheffing in 1794, een abdij.

De Broeders van de Christelijke Scholen kwamen zich in 1897 hier vestigen. De meeste – nog bestaande – gebouwen zijn opgericht door de Broeders, behalve de infirmerie (1631, het oudste gebouw), het poortgebouw (1729-1730), het priesterhuis (1756, in Lodewijk XV-stijl), en een restant van het pachthof (1775). Gedeelten van de omheiningmuur dateren uit de 17de eeuw. In het park liggen de ruïnes van de vroegere abdij.

Sinds 2008 hebben de Broeders het domein verlaten.

 

WAERBOOMHOF
Jozef Mertensstraat – 1702 Groot-Bijgaarden
www.waerboom.com

Waar de Kortemansstraat de J. Mertensstraat ontmoet, bevindt zich op “de Bijgaardse Waarde” een oud knooppunt van wegen, op de grens van Groot-Bijgaarden en Bekkerzeel (Asse). “De Waerboom” mag men beschouwen als de scheiding tussen de Dender- en de Zennevallei.

Het verdwenen Waerboomhof was een gesloten hoeve uit de eerste helft van de 19de eeuw. Vorige eeuw, in de jaren ‘80, kocht een horecabedrijf het vervallen hof en omliggende gronden en bouwde er een nieuwe zaak, die ondertussen enige bekendheid geniet.